Matrix

W popkulturze latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych królowały dwa gatunki – kino akcji i science fiction. Seria o Obcym, „Terminator” i inne filmy z Arnoldem Schwarzeneggerem w roli głównej czy kasety z najbardziej szalonymi i krwawymi filmami klasy B. Odkryte na nowo hongkońskie kino sztuk walki i japońskie cyberpunkowe anime. Wszystko to kształtowało wyobraźnię dorastających wówczas młodych ludzi i inspirowało początkujących filmowców – w tym Lilly i Lanę Wachowskie. 

Przepustką do realizacji kultowego „Matriksa” był dla sióstr ich debiut reżyserki „Brudne pieniądze”: queerowy kryminał w stylu neonoir. Choć był to projekt o dość skromnym budżecie (i równie skromnych zarobkach), znacznie bardziej kameralny niż późniejsze filmy Wachowskich, przyniósł im uznanie krytyków i hollywoodzkich decydentów. Stąd przy tworzeniu „Matriksa” pozwolono autorkom na dużą wolność artystyczną. W efekcie wiosną 1999 widownia otrzymała coś więcej niż kolejny film akcji. 

Tytułowy „Matrix” to symulacja rzeczywistości, w której wyposażone w sztuczną inteligencją roboty więżą niczego nieświadomą ludzkość. Dzieło sióstr Wachowskich samo w sobie jest postmodernistycznym matriksem (lub, jak wypadałoby powiedzieć, macierzą): układem popkulturowych inspiracji, filozoficznych teorii i religijnych alegorii. Gdy „Ghost in the Shell” spotyka kino Johna Woo i prozę Williama Gibsona w Jaskini Platona, a wszystkiemu towarzyszy queerowy podtekst – to właśnie „Matrix”. [Hanna Wereszczyńska]